{"id":255141,"date":"2026-02-03T07:00:00","date_gmt":"2026-02-03T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/?p=255141"},"modified":"2025-12-04T15:39:41","modified_gmt":"2025-12-04T14:39:41","slug":"circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/","title":{"rendered":"Meno costi, pi\u00f9 rendimento: la circolarit\u00e0 come leva di ricavo ed efficienza nel settore delle PMI"},"content":{"rendered":"\n[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;9px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;22px|auto||auto||&#8221; custom_padding=&#8221;1px||15px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<p><strong>La circolarit\u00e0 significa utilizzare materiali e prodotti in modo tale che rimangano nel ciclo \u2013 attraverso un uso prolungato, la riparazione, la rigenerazione o il riciclo. Per un paese povero di risorse come la Germania, l\u2019economia circolare \u00e8 una questione di sicurezza futura.<\/strong> E per le PMI ci\u00f2 rappresenta, oltre alla necessaria gestione dei rischi, anche un potenziale vantaggio economico. Materiali come l\u2019alluminio diventano pi\u00f9 costosi, alcune materie prime chiave come il neodimio per magneti sono soggette a forti incertezze e oscillazioni di prezzo, le catene di fornitura sono caratterizzate da alti rischi. Le aziende che sviluppano fonti affidabili di materie prime secondarie e prodotti circolari riducono i costi di produzione, creano nuove fonti di ricavo e diventano pi\u00f9 indipendenti.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; custom_padding=&#8221;18px|||||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h3 data-start=\"1103\" data-end=\"1150\">Cosa significa concretamente circolarit\u00e0?<\/h3>\n<p data-start=\"1151\" data-end=\"1204\">La circolarit\u00e0 comprende quattro principi pragmatici:<\/p>\n<ol>\n<li data-start=\"1208\" data-end=\"1304\"><strong data-start=\"1208\" data-end=\"1255\">Rendere i prodotti utilizzabili pi\u00f9 a lungo<\/strong><br data-start=\"1255\" data-end=\"1258\" \/>grazie a durabilit\u00e0, riparazione e upgrade.<\/li>\n<li data-start=\"1308\" data-end=\"1423\"><strong data-start=\"1308\" data-end=\"1356\">Mantenere utilizzabili i flussi di materiali<\/strong><br data-start=\"1356\" data-end=\"1359\" \/>impiegando materiali riconoscibili, separabili e riciclabili.<\/li>\n<li data-start=\"1427\" data-end=\"1549\"><strong data-start=\"1427\" data-end=\"1470\">Sviluppare concetti di ritiro e servizi<\/strong><br data-start=\"1470\" data-end=\"1473\" \/>come servizi di riparazione, modelli di leasing o \u201cProduct-as-a-Service\u201d.<\/li>\n<li data-start=\"1553\" data-end=\"1689\"><strong data-start=\"1553\" data-end=\"1610\">Considerare i prodotti usati e i rifiuti come risorse<\/strong><br data-start=\"1610\" data-end=\"1613\" \/>attraverso rivendita, riutilizzo o riciclo di componenti di alta qualit\u00e0.<\/li>\n<\/ol>\n<p data-start=\"1691\" data-end=\"1779\">In questo modo la circolarit\u00e0 diventa una leva per risparmi e nuovi modelli di business.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; custom_padding=&#8221;18px|||||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h3 data-start=\"1781\" data-end=\"1830\">Perch\u00e9 \u00e8 un fattore di successo per le PMI?<\/h3>\n<ul data-start=\"1831\" data-end=\"2774\">\n<li data-start=\"1831\" data-end=\"2229\">\n<p data-start=\"1833\" data-end=\"2229\"><strong data-start=\"1833\" data-end=\"1870\">Riduzione dei costi dei materiali<\/strong> \u2013 Se l\u2019economia circolare viene applicata in modo coerente, per una tipica PMI tedesca nella produzione \u00e8 realistico, a seconda del settore e del modello di business, ottenere una riduzione dei costi di produzione di almeno il 10%. Nei settori ad alta intensit\u00e0 energetica o con elevato uso di materiali il potenziale di risparmio pu\u00f2 essere ancora maggiore.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2230\" data-end=\"2351\">\n<p data-start=\"2232\" data-end=\"2351\"><strong data-start=\"2232\" data-end=\"2270\">Nascita di nuovi modelli di ricavo<\/strong>, ad esempio mercati dell\u2019usato, prodotti ricondizionati e servizi di riparazione<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2352\" data-end=\"2414\">\n<p data-start=\"2354\" data-end=\"2414\"><strong data-start=\"2354\" data-end=\"2414\">Minore dipendenza da prezzi volatili delle materie prime<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2415\" data-end=\"2555\">\n<p data-start=\"2417\" data-end=\"2555\"><strong data-start=\"2417\" data-end=\"2478\">Vantaggi competitivi nelle gare e presso i grandi clienti<\/strong>, fino alla garanzia di accesso al mercato in settori altamente regolamentati<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2556\" data-end=\"2685\">\n<p data-start=\"2558\" data-end=\"2685\"><strong data-start=\"2558\" data-end=\"2589\">Minori costi di smaltimento<\/strong>, soprattutto includendo anche i costi di processo per la gestione e il valore aggiunto sprecato<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2686\" data-end=\"2774\">\n<p data-start=\"2688\" data-end=\"2774\"><strong data-start=\"2688\" data-end=\"2711\">Migliori rating ESG<\/strong> e quindi condizioni di credito pi\u00f9 favorevoli presso le banche<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"2776\" data-end=\"2871\">La circolarit\u00e0 \u00e8 dunque la strategia di sostenibilit\u00e0 pi\u00f9 economica, perch\u00e9 riduce gli sprechi.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; custom_padding=&#8221;18px|||||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h3 data-start=\"2873\" data-end=\"2932\">Le leve principali \u2013 con esempi dal settore delle PMI<\/h3>\n<h4 data-start=\"2934\" data-end=\"3021\">Esempio 1: Commercio \u2013 i resi come fonte di valore invece che come fattore di costo<\/h4>\n<p data-start=\"3022\" data-end=\"3237\">Un rivenditore di articoli per la casa (PMI, 80 dipendenti) affrontava costi crescenti per i resi. Molti prodotti restituiti venivano finora smaltiti.<br data-start=\"3172\" data-end=\"3175\" \/>L\u2019azienda ha istituito una piccola unit\u00e0 di ricondizionamento:<\/p>\n<ul data-start=\"3238\" data-end=\"3377\">\n<li data-start=\"3238\" data-end=\"3304\">\n<p data-start=\"3240\" data-end=\"3304\">I dipendenti puliscono, controllano, riparano e imballano i resi<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3305\" data-end=\"3344\">\n<p data-start=\"3307\" data-end=\"3344\">Processi chiari e standard di qualit\u00e0<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3345\" data-end=\"3377\">\n<p data-start=\"3347\" data-end=\"3377\">Un\u2019area dedicata nel magazzino<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3379\" data-end=\"3406\"><strong data-start=\"3379\" data-end=\"3406\">Risultati dopo 12 mesi:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3407\" data-end=\"3578\">\n<li data-start=\"3407\" data-end=\"3467\">\n<p data-start=\"3409\" data-end=\"3467\">Il 70% dei resi viene venduto come prodotto ricondizionato<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3468\" data-end=\"3495\">\n<p data-start=\"3470\" data-end=\"3495\">Quantit\u00e0 di rifiuti: \u201340%<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3496\" data-end=\"3548\">\n<p data-start=\"3498\" data-end=\"3548\">Ricavi aggiuntivi annuali nell\u2019ordine di sei cifre<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3549\" data-end=\"3578\">\n<p data-start=\"3551\" data-end=\"3578\">Minori costi di smaltimento<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3580\" data-end=\"3642\">Da una voce di costo \u00e8 nato un modello di business redditizio.<\/p>\n<h4 data-start=\"3644\" data-end=\"3707\">Esempio 2: Impresa edile \u2013 riutilizzo invece di smaltimento<\/h4>\n<p data-start=\"3708\" data-end=\"3922\">Un\u2019impresa edile introduce sistematicamente \u201cpassaporti dei materiali\u201d nei progetti di ristrutturazione.<br data-start=\"3812\" data-end=\"3815\" \/>Si documenta quali componenti e materiali, durante la demolizione, possono essere riutilizzati o rivenduti.<\/p>\n<p data-start=\"3924\" data-end=\"3959\">Sono riutilizzabili, tra gli altri:<\/p>\n<ul data-start=\"3960\" data-end=\"4068\">\n<li data-start=\"3960\" data-end=\"3978\">\n<p data-start=\"3962\" data-end=\"3978\">Porte e finestre<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3979\" data-end=\"3997\">\n<p data-start=\"3981\" data-end=\"3997\">Travi metalliche<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3998\" data-end=\"4017\">\n<p data-start=\"4000\" data-end=\"4017\">Canaline per cavi<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4018\" data-end=\"4040\">\n<p data-start=\"4020\" data-end=\"4040\">Sanitari in ceramica<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4041\" data-end=\"4068\">\n<p data-start=\"4043\" data-end=\"4068\">Alcuni materiali isolanti<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"4070\" data-end=\"4084\"><strong data-start=\"4070\" data-end=\"4084\">Risultati:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4085\" data-end=\"4308\">\n<li data-start=\"4085\" data-end=\"4130\">\n<p data-start=\"4087\" data-end=\"4130\">15\u201320% di riduzione dei costi dei materiali<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4131\" data-end=\"4160\">\n<p data-start=\"4133\" data-end=\"4160\">Minori costi di smaltimento<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4161\" data-end=\"4230\">\n<p data-start=\"4163\" data-end=\"4230\">Vendita di componenti riutilizzabili come ulteriore fonte di ricavo<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4231\" data-end=\"4308\">\n<p data-start=\"4233\" data-end=\"4308\">Percezione come partner edilizio innovativo e sostenibile \u2013 nuovi incarichi<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 data-start=\"4310\" data-end=\"4383\">Esempio 3: Costruttore di macchine \u2013 pezzi di ricambio in abbonamento<\/h4>\n<p data-start=\"4384\" data-end=\"4514\">Un costruttore di macchinari ha analizzato riparazioni ricorrenti dei suoi prodotti e ha sviluppato una nuova offerta di servizio:<\/p>\n<ul data-start=\"4515\" data-end=\"4739\">\n<li data-start=\"4515\" data-end=\"4595\">\n<p data-start=\"4517\" data-end=\"4595\">Parti di ricambio e componenti soggetti a usura vengono forniti in abbonamento<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4596\" data-end=\"4660\">\n<p data-start=\"4598\" data-end=\"4660\">Le parti usate vengono ritirate e rigenerate (remanufacturing)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4661\" data-end=\"4739\">\n<p data-start=\"4663\" data-end=\"4739\">I clienti riducono i tempi di fermo, l\u2019azienda riduce l\u2019impiego di materiali<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"4741\" data-end=\"4754\"><strong data-start=\"4741\" data-end=\"4754\">Vantaggi:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4755\" data-end=\"4886\">\n<li data-start=\"4755\" data-end=\"4790\">\n<p data-start=\"4757\" data-end=\"4790\">Ricavi pianificabili e ricorrenti<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4791\" data-end=\"4848\">\n<p data-start=\"4793\" data-end=\"4848\">Costi di produzione inferiori grazie alla rigenerazione<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4849\" data-end=\"4886\">\n<p data-start=\"4851\" data-end=\"4886\">Maggiore fidelizzazione del cliente<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h3 data-start=\"4888\" data-end=\"4902\">Conclusione<\/h3>\n<p data-start=\"4903\" data-end=\"5443\">La circolarit\u00e0 significa resilienza economica e competitivit\u00e0. Anche le PMI non dovrebbero rimandare il tema, poich\u00e9 i prezzi di energia e materie prime sono volatili e in aumento, e la pressione normativa e dei clienti cresce. L\u2019economia circolare riduce i costi di materiali, energia e smaltimento. Garantisce l\u2019accesso ai mercati e apre addirittura nuovi modelli di business. \u00c8 consigliabile identificare primi <em data-start=\"5317\" data-end=\"5329\">quick wins<\/em> e raccogliere esperienze \u2013 solo dopo affrontare la trasformazione di lungo periodo con una strategia ben pensata.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; custom_padding=&#8221;17px|||||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h4 aria-level=\"2\">Articolo di approfondimento<\/h4>\n<p><b>Articolo di base:<span>\u00a0<\/span><a href=\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/esg-come-fattore-di-successo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ESG come fattore di successo<\/a><\/b><\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text disabled_on=&#8221;on|on|on&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; disabled=&#8221;on&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;]<h3>Teilnehmeranzahl begrenzt!<\/h3>\n<p>Die Pl\u00e4tze sind auf maximal 20 Teilnehmer:innen begrenzt. Dies erm\u00f6glicht uns einen besseren Austausch und auch die M\u00f6glichkeit, auf alle Fragen einzugehen.<\/p>\n<h3>Verbindlichkeit<\/h3>\n<p>F\u00fcr eine bessere Planung ist die Anmeldung verbindlich. Sollte dennoch nach Anmeldung etwas dazwischenkommen und die Teilnahme nicht m\u00f6glich sein, bitten wir um eine schnellstm\u00f6gliche Absage unter <a href=\"mailto:%20a.unger@terra-institute.eu\">a.unger@terra-institute.eu<\/a>.<\/p>\n<h3>Kosten und Transport<\/h3>\n<p>Die Kosten f\u00fcr die zwei Hoff\u00fchrungen und Verk\u00f6stigung werden vom Projekt \u00fcbernommen. Die Fahrtkosten sowie die Organisation der Anfahrt, Abfahrt und Transport zwischen den H\u00f6fen sind von den Teilnehmer:innen selbst zu \u00fcbernehmen. Bei einem JA im Formular teilen wir die Kontaktdaten der Teilnehmer:innen, um Fahrgemeinschaften zu erm\u00f6glichen.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text disabled_on=&#8221;on|on|on&#8221; module_id=&#8221;anmeldung&#8221; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; disabled=&#8221;on&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;]<h3><\/h3>\n<h3>Webinar verpasst?<\/h3>\n<p>Dann schicken Sie uns doch gerne eine Nachricht mit Ihren Fragen an <a href=\"mailto:office@terra-institute.eu\">office@terra-institute.eu<\/a>.<\/p>\n<p>Bei gen\u00fcgend Interessent:innen werden wir das Webinar erneut veranstalten.<\/p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=&#8221;1_2,1_2&#8243; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;22px|auto||auto||&#8221; custom_padding=&#8221;1px||15px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][et_pb_column type=&#8221;1_2&#8243; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][et_pb_button button_url=&#8221;#anmeldung&#8221; button_text=&#8221;Zur Anmeldung&#8221; disabled_on=&#8221;on|on|on&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; disabled=&#8221;on&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][\/et_pb_button][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||-2px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h3>Autore<\/h3>[\/et_pb_text][et_pb_image src=&#8221;https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Ivo-Mersiowsky.jpg&#8221; alt=&#8221;Ivo Mersiowsky&#8221; title_text=&#8221;Ivo Mersiowsky&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][\/et_pb_image][et_pb_text disabled_on=&#8221;on|on|on&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.0&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; disabled=&#8221;on&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;]<h3>Teilnehmeranzahl begrenzt!<\/h3>\n<p>Die Pl\u00e4tze sind auf maximal 20 Teilnehmer:innen begrenzt. Dies erm\u00f6glicht uns einen besseren Austausch und auch die M\u00f6glichkeit, auf alle Fragen einzugehen.<\/p>\n<h3>Verbindlichkeit<\/h3>\n<p>F\u00fcr eine bessere Planung ist die Anmeldung verbindlich. Sollte dennoch nach Anmeldung etwas dazwischenkommen und die Teilnahme nicht m\u00f6glich sein, bitten wir um eine schnellstm\u00f6gliche Absage unter <a href=\"mailto:%20a.unger@terra-institute.eu\">a.unger@terra-institute.eu<\/a>.<\/p>\n<h3>Kosten und Transport<\/h3>\n<p>Die Kosten f\u00fcr die zwei Hoff\u00fchrungen und Verk\u00f6stigung werden vom Projekt \u00fcbernommen. Die Fahrtkosten sowie die Organisation der Anfahrt, Abfahrt und Transport zwischen den H\u00f6fen sind von den Teilnehmer:innen selbst zu \u00fcbernehmen. Bei einem JA im Formular teilen wir die Kontaktdaten der Teilnehmer:innen, um Fahrgemeinschaften zu erm\u00f6glichen.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text disabled_on=&#8221;on|on|on&#8221; module_id=&#8221;anmeldung&#8221; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; disabled=&#8221;on&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;]<h3><\/h3>\n<h3>Webinar verpasst?<\/h3>\n<p>Dann schicken Sie uns doch gerne eine Nachricht mit Ihren Fragen an <a href=\"mailto:office@terra-institute.eu\">office@terra-institute.eu<\/a>.<\/p>\n<p>Bei gen\u00fcgend Interessent:innen werden wir das Webinar erneut veranstalten.<\/p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=&#8221;1_2&#8243; _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||1px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; theme_builder_area=&#8221;et_body_layout&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<p data-ccp-props=\"{&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559683&quot;:0,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335562764&quot;:2,&quot;335562765&quot;:1,&quot;335562766&quot;:4,&quot;335562767&quot;:0,&quot;335562768&quot;:4,&quot;335562769&quot;:0}\"><strong>Ivo Mersiowsky<br \/><\/strong><\/p>\n<p data-ccp-props=\"{&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559683&quot;:0,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335562764&quot;:2,&quot;335562765&quot;:1,&quot;335562766&quot;:4,&quot;335562767&quot;:0,&quot;335562768&quot;:4,&quot;335562769&quot;:0}\"><span data-usefontface=\"true\" data-contrast=\"none\" class=\"TextRun SCXP109677317 BCX8\" xml:lang=\"DE-DE\" lang=\"DE-DE\"><span class=\"NormalTextRun SCXP109677317 BCX8\">Il dott. Ing. Ivo Mersiowsky \u00e8 consulente e coach per la sostenibilit\u00e0 nella gestione dei <\/span><\/span><span data-usefontface=\"true\" data-contrast=\"none\" class=\"TextRun SCXP109677317 BCX8\" xml:lang=\"DE-DE\" lang=\"DE-DE\"><span class=\"NormalTextRun SCXP109677317 BCX8\">prodotti e nella governance aziendale. Ingegnere ambientale con specializzazione nel <\/span><\/span><span data-usefontface=\"true\" data-contrast=\"none\" class=\"TextRun SCXP109677317 BCX8\" xml:lang=\"DE-DE\" lang=\"DE-DE\"><span class=\"NormalTextRun SCXP109677317 BCX8\">coaching dell&#8217;innovazione, \u00e8 attivo nel settore della gestione della sostenibilit\u00e0 da oltre <\/span><\/span><span data-usefontface=\"true\" data-contrast=\"none\" class=\"TextRun SCXP109677317 BCX8\" xml:lang=\"DE-DE\" lang=\"DE-DE\"><span class=\"NormalTextRun SCXP109677317 BCX8\">25 anni, con esperienze nell&#8217;industria chimica, in una societ\u00e0 di controllo e in diverse <\/span><\/span><span data-usefontface=\"true\" data-contrast=\"none\" class=\"TextRun SCXP109677317 BCX8\" xml:lang=\"DE-DE\" lang=\"DE-DE\"><span class=\"NormalTextRun SCXP109677317 BCX8\">societ\u00e0 di consulenza internazionali.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXP109677317 BCX8\">\u200b<\/span>\u200b<\/p>\n<p data-ccp-props=\"{&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559683&quot;:0,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335562764&quot;:2,&quot;335562765&quot;:1,&quot;335562766&quot;:4,&quot;335562767&quot;:0,&quot;335562768&quot;:4,&quot;335562769&quot;:0}\"><span>Domande? Volentieri via e-mail (<a href=\"mailto:i.mersiowsky@terra-institute.eu\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">i.mersiowsky@terra-institute.eu<\/a>)<\/span><\/p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La circolarit\u00e0 significa utilizzare materiali e prodotti in modo tale che rimangano nel ciclo \u2013 attraverso un uso prolungato, la riparazione, la rigenerazione o il riciclo. Per un paese povero di risorse come la Germania, l\u2019economia circolare \u00e8 una questione di sicurezza futura. E per le PMI ci\u00f2 rappresenta, oltre alla necessaria gestione dei rischi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":255142,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[44],"class_list":["post-255141","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-economia-circolare"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Circolarit\u00e0 nelle PMI: meno costi, pi\u00f9 efficienza e nuovi ricavi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Scopri come la circolarit\u00e0 riduce costi, aumenta l\u2019efficienza e crea nuovi modelli di ricavo per le PMI grazie a riuso, riparazione e riciclo.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Circolarit\u00e0 nelle PMI: meno costi, pi\u00f9 efficienza e nuovi ricavi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Scopri come la circolarit\u00e0 riduce costi, aumenta l\u2019efficienza e crea nuovi modelli di ricavo per le PMI grazie a riuso, riparazione e riciclo.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Terra Institute\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/TerraInstitute\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-03T06:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1708\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"STauber\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@STauber\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@terra_institute\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Scritto da\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"STauber\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minuti\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\"},\"author\":{\"name\":\"STauber\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/94b4e9b0ba2c9136492a67cfc3e95edd\"},\"headline\":\"Meno costi, pi\u00f9 rendimento: la circolarit\u00e0 come leva di ricavo ed efficienza nel settore delle PMI\",\"datePublished\":\"2026-02-03T06:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\"},\"wordCount\":1660,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"ECONOMIA CIRCOLARE\"],\"articleSection\":[\"blog\"],\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\",\"url\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\",\"name\":\"Circolarit\u00e0 nelle PMI: meno costi, pi\u00f9 efficienza e nuovi ricavi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-02-03T06:00:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/94b4e9b0ba2c9136492a67cfc3e95edd\"},\"description\":\"Scopri come la circolarit\u00e0 riduce costi, aumenta l\u2019efficienza e crea nuovi modelli di ricavo per le PMI grazie a riuso, riparazione e riciclo.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1708,\"caption\":\"economia circolare-prato\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Meno costi, pi\u00f9 rendimento: la circolarit\u00e0 come leva di ricavo ed efficienza nel settore delle PMI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#website\",\"url\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/\",\"name\":\"Terra Institute\",\"description\":\"Empowering Responsible Growth\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/94b4e9b0ba2c9136492a67cfc3e95edd\",\"name\":\"STauber\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b58d476a8e3ca28ed666205e6c5ff556ab94a161aa48a4b4cf289781d6b1076?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b58d476a8e3ca28ed666205e6c5ff556ab94a161aa48a4b4cf289781d6b1076?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"STauber\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/STauber\"],\"url\":\"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/author\/stauber\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Circolarit\u00e0 nelle PMI: meno costi, pi\u00f9 efficienza e nuovi ricavi","description":"Scopri come la circolarit\u00e0 riduce costi, aumenta l\u2019efficienza e crea nuovi modelli di ricavo per le PMI grazie a riuso, riparazione e riciclo.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"Circolarit\u00e0 nelle PMI: meno costi, pi\u00f9 efficienza e nuovi ricavi","og_description":"Scopri come la circolarit\u00e0 riduce costi, aumenta l\u2019efficienza e crea nuovi modelli di ricavo per le PMI grazie a riuso, riparazione e riciclo.","og_url":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/","og_site_name":"Terra Institute","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/TerraInstitute","article_published_time":"2026-02-03T06:00:00+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1708,"url":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"STauber","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@STauber","twitter_site":"@terra_institute","twitter_misc":{"Scritto da":"STauber","Tempo di lettura stimato":"5 minuti"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/"},"author":{"name":"STauber","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/94b4e9b0ba2c9136492a67cfc3e95edd"},"headline":"Meno costi, pi\u00f9 rendimento: la circolarit\u00e0 come leva di ricavo ed efficienza nel settore delle PMI","datePublished":"2026-02-03T06:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/"},"wordCount":1660,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg","keywords":["ECONOMIA CIRCOLARE"],"articleSection":["blog"],"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/","url":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/","name":"Circolarit\u00e0 nelle PMI: meno costi, pi\u00f9 efficienza e nuovi ricavi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg","datePublished":"2026-02-03T06:00:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/94b4e9b0ba2c9136492a67cfc3e95edd"},"description":"Scopri come la circolarit\u00e0 riduce costi, aumenta l\u2019efficienza e crea nuovi modelli di ricavo per le PMI grazie a riuso, riparazione e riciclo.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#primaryimage","url":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/economia-circolare-prato-daniel-norin-scaled.jpg","width":2560,"height":1708,"caption":"economia circolare-prato"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/circolarita-nelle-pmi-meno-costi-piu-efficienza-e-nuovi-ricavi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Meno costi, pi\u00f9 rendimento: la circolarit\u00e0 come leva di ricavo ed efficienza nel settore delle PMI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#website","url":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/","name":"Terra Institute","description":"Empowering Responsible Growth","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/94b4e9b0ba2c9136492a67cfc3e95edd","name":"STauber","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b58d476a8e3ca28ed666205e6c5ff556ab94a161aa48a4b4cf289781d6b1076?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b58d476a8e3ca28ed666205e6c5ff556ab94a161aa48a4b4cf289781d6b1076?s=96&d=mm&r=g","caption":"STauber"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/STauber"],"url":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/author\/stauber\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=255141"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":255146,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255141\/revisions\/255146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media\/255142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=255141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=255141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-institute.eu\/it\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=255141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}